ارث

ارث اموال به جا مانده پس از فوت و دست آورد های هر فرد در طول زندگی است که پس از فوت به ورثه خواهد رسید. ورثه به نزدیکان و خویشاوندان متوفی گفته میشود که از اموال فرد فوت شده سهم می برند. این خویشاوندان از نزدیک ترین درجه و طبقه شروع می شوند و تا دور ترین درجات خویشاوندی مثل عموها و عمه ها و دایی ها و خاله ها و فرزندان آنها و فرزندان فرزندان آنها پیش می رود.

نکته مهم اینکه وجود هر درجه از خویشاوندان، خویشاوندان بعد را از ارث محروم می کند و انحصار وراثت را پیچیده تر می کند که به اصطلاح به آن حقوقی حاجب می گویند. به عنوان مثال در صورتی که متوفی دارای فرزند باشد سهم او به فرزاندانش رسیده و خواهر و برادر متوفی ارثی نمی برند.

درجات ارث ، سهم ورثه از ماترک

افرادی که با متوفی خویشاوندی نسبی (مانند فرزند) یا خویشاوندی سببی (مانند زوج یا زوجه) دارند، با توجه به درجه خویشاوندی در طبقات مختلفی قرار می گیرند که با توجه به طبقه و جایگاهشان میزان سهم الارث هر یک متفاوت خواهد بود.

سهم الارث خویشاوند سببی (زوج یا زوجه)

ارث زوج:

  • نصف (یک دوم) ترکه برای زوج است در صورتی که متوفی فرزند یا نوه نداشته باشد.
  • در صورتی که متوفی فرزند یا نوه داشته باشد ربع (یک چهارم) ترکه برای زوج است.

ارث زوجه:

  • زوجه درصورت فرزند دار بودن زوج یک هشتم  از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان سهم می برد.
  • زوجه در صورت فرزند دار نبودن زوج یک چهارم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان سهم می برد.
  • در صورت تعدد زوجات ربع ( در صورت فرزند دار نبودن زوج ) یا ثمن ( در صورت فرزند دار بودن زوج ) ترکه تعلق به زوجه دارد که بین آنها بالسویه تقسیم می شود.

کسانی که  به موجب نسب (پیوند خونی) ارث می برند : 

این افراد با توجه به درجه نزدیکیشان نسبت به متوفی در سه طبقه قرار می گیرند که هرچه این خویشاوندی نزدیکتر باشد سهم الارث آنان بیشتر است:

1) پدر و مادر و اولاد و اولادِ اولاد ( نوه )

2) اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها

3) عمه ها و خاله ها و اولاد آنها

طبقه اول وارث :                          

میزان سهم الارث پدر و مادر : 

همانطور که ملاحظه می شود از آنجا که پدر و مادر در طبقه اول قرار دارند در صورت فوت متوفی در هر صورت سهمی از ارث به جای مانده از فرزند خود که فوت شده خواهند برد اما میزان این سهم بستگی به وجود اشخاص دیگر در طبقه اول مثل فرزند و یا نوه دارد.

اگر برای متوفی اولاد (فرزند) یا اولادِ اولاد (نوه) از هر درجه که باشد وجود نداشته باشد :

  • هر یک از ابوین در صورت انفراد تمام ارث را می برد.
  • اگر پدر و مادر میت هر دو زنده باشند مادر یک ثلث (یک سوم) و پدر دو ثلث (یک سوم) می برد.
  • اگر برای متوفی اولاد یا اولادِ اولاد از هر درجه که باشد موجود نباشد، اگر پدر و مادر میت هر دو زنده باشند ولی مادر حاجب( شخصی از طبقات دیگر که میزان سهم ارث مادر را کمتر می کند ) داشته باشد، سدس (یک ششم) از ترکه متعلق به مادر است و بقیه مال پدر است.
  • حاجبان مادر در این فرض که با وجود آنها مادر از بردن بیش از سدس (یک ششم) ترکه محروم می شود به شرح ذیل هستند: ( لازم به ذکر است این حاجبان چون در طبقات بعدی هستند به دلیل وجود مادر و پدر سهمی نمی برند )

حاجب به کسی می گویند که با وجود او در یک طبقه، طبقه بعد، ارث نمیبرد.

در صورت وجود چهار شرط زیر میزان سهم الارث مادر سدس ترکه خواهد بود و باقی آنچه می ماند سهم پدر را تشکیل می دهد.

  •  لااقل دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهر باشند.
  •  پدر آنها زنده باشد.
  •  از ارث ممنوع نباشند مگر به سبب قتل
  • وراث یا خویشاوندان ابوینی ( پدر و مادری) یا ابی (پدری)  تنها باشند.

هرگاه متوفی اولاد یا اولاد اولاد داشته باشد : در اینصورت ابوین میت از بردن بیش از یک ثلث (دو سوم) محروم می شوند مگر در صورتی که پدر و مادر متوفی هر دو در قید حیات باشند با یک دختر که فرض پدر و مادر ثلث (یک سوم) ترکه خواهد بود و فرض دختر نصف خواهد بود و چون در صورت تقسم ترکه چیزی اضافه خواهد ماند مابقی بینشان به نسبت فرضشان تقسیم می شود مگر اینکه مادر حاجب ( که خواهر و برادر متوفی هستند، لااقل دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهر که از ارث محروم نباشند مگر به سبب قتل و ابوینی (پدر و مادری) یا ابی (پدری)  تنها باشند و پدر آنها زنده بشد ) داشته باشد که در این صورت مادر از مابقی چیزی ارث نمی برد.

هر گاه متوفی اولاد (فرزند) یا اولاد اولاد (نوه) داشته باشد : 

در اینصورت هر گاه پدر یا مادر متوفی یا هر دو پدر و مادر او در قید حیات باشند با چند دختر فرض تمام دخترها دو ثلث (یک سوم) ترکه خواهد بود که بالسویه بین آنها تقسیم می شود و فرض هر یک از پدر و مادر یک ششم و مابقی بین تمام ورثه به نسبت فرض آنها تقسیم می شود مگر اینکه مادر حاجب ( که خواهر و برادر متوفی هستند، لااقل دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهرکه از ارث محروم نباشند مگر به سبب قتل و ابوینی (پدر و مادری) یا پدری تنها باشند و پدر آنها زنده باشد )داشته باشد که در اینصورت مادر از مابقی چیزی به ارث نمی برد.

میزان سهم الارث اولاد :

اگر فرزند متوفی دختر باشد :

  • اگر دختر فرزند منحصر باشد به همراه پدر و مادر متوفی، نصف ترکه را خواهد برد و مابقی با توجه به میزان سهم الارث پدر یا مادر متوفی بین آنها تقسیم می شود.
  • اگر متوفی دو دختر یا بیش از دو دختر داشته باشد و فرزند پسری هم نداشته باشد دختران دو ثلث (دو سوم) ترکه را به ارث می برند و مابقی با توجه به میزان سهم هر یک در آن طبقه بینشان تقسیم می شود.
  • اگر وراث متوفی فقط دختر یا دختران باشد بدون وجود وارثی در طبقه اول مثل پدر و مادر، تمام ترکه به دختر یا دختران می رسد.

اگر فرزند متوفی پسر باشد :

  • اگر پسر منحصر یا متعدد باشد به  همراه پدر و متوفی چون همگی در طبق اول قرار دارند ارث می برند به اینصورت که سهم پدر و مادر متوفی یک ثلث (یک سوم) ترکه خواهد بود و مابقی به قرابت به فرزند یا فرزندان پسر می رسد که به تساوی بین خودشان تقسیم می کنند.
  • اگر وراث متوفی در طبقه یک فقط پسر یا پسران او باشند و در طبقه اول فرد دیگری نباشد تمام ترکه به پسر یا پسران می رسد
  • در صورتی که متوفی هم فرزند دختر و هم فرزند پسر به همراه پدر و مادر در طبقه اول داشته باشد، سهم پدر و مادر به دلیل وجود فرزندان یک سوم ترکه خواهد بود. و مابقی بین فرزندان دختر و پسر متوفی تقسیم می شود به این صورت که فرزندان پسر وی دو برابر فرزندان دخترش ارث خواهند برد.

میزان سهم الارث اولادِ اولاد ( نوه ):

  • آنچه مسلم است این است که اولادِ اولاد (نوه) در طبقه اول قرار دارد ولی در صورتی سهم می برد که متوفی فرزندی نداشته باشد. در این صورت اولاد اولاد (نوه) قائم مقام اولاد می شود و با هر یک از ابوین (پدر و مادری) که زنده باشد ارث می برد.
  • اولاد (فرزند) پسر یعنی فرزندان پسر متوفی دو برابر اولاد فرزندان دختر متوفی ارث می برند. حتی اگر اولادِ اولاد متوفی پسر باشد اگر به واسطه مادر با متوفی قرابت پیدا کرده نصف نوه ای که از پدر با متوفی قرابت پیدا کرده سهم خواهد برد. اما در میان خودشان وقتی به قائم مقامی از پدر و مادر خود ارث بردند، پسران قائم مقام دو برابر دختران قائم مقام سهم می برند.

طبقه اول وارث را در اینجا بررسی کردیم و به مختصر توضیح دادیم برای اطلاع بیشتر و مشاوره با مشاورین و وکلای مربوطه تماس حاصل فرمایید.

ثبت نظر

کاربر محترم از طریق فرم زیر نظرات خود را برای ما ارسال کنید.

کد امنیتی

نظرات ارسالی کاربران