خیانت در امانت

یکی از جرایمی که در آیات و روایات نیز به آن اشاره شده است و برای آن مجازات های خاصی در نظر گرفته شده است، جرم خیانت در امانت می باشد. خیانت در معنای لغوی به پیمان شکنی، نقض عهد، بی وفایی و رعایت نکردن امانتداری اشاره دارد.

خیانت در امانت در قانون مجازات اسلامی جرم محسوب می شود و برای مرتکبان آن مجازاتی در نظر گرفته شده است. همچنین خسارات وارده نیز می بایست به طور کامل جبران شود.

 

عناصر و شرایط تشکیل دهنده جرم خیانت در امانت

عناصر تشکیل دهنده جرم خیانت در امانت به سه صورت قانونی، مادی و معنوی می باشد. در نظر مادی یعنی عنصری به متصرف قانونی آن سپرده شده باشد و یا اینکه نزد وی به امانت گذاشته شده باشد. از نظر معنوی به معنی سوء نیت خاص و عام و وارد کردن ضرر می باشد.

در صورتی که مال اتلاف شود، مثلا کتابی پاره کند، انگشتر کسی را داخل دریا بیندازد که برگرداندن آن ممکن نباشد، به عمد درب اصطبل را باز بگذارد و اسب فرار کند؛ در صورتی که عمدی بودن اینچنین مواردی ثابت شود و در اثر سهل انگاری فرد مال از بین رفته باشدشخص خائن محسوب نمی شود اما ضامن است.

اگر مال فردی را تصاحب کند یعنی با مال برخورد مالکانه بکند. مثلا مالی را که به امانت به او سپرده شده است بفروشد و یا به رهن بگذارد.

البته بیان این نکته هم ضروری است که انجام برهی از اعمال ممکن است با خیانت در امانت اشتباه گرفته شود. مثلا سارقی مال مسروقه را نزد فردی به امانت می گذارد و امین مال را به صاحب اصلی خود باز می گرداند، در این صورت فرد خائن نمی باشد.

 

خیانت در امانت در قانون تجارت

طبق قانون در صورتی که دلال یا به عنوان مثال مشاور املاک نسبت به کسی که به اونماموریت داده، به نفع طرف مثابل معامله کند و یا اینکه برخلاف عرف از او وجهی دریافت کند محکوم به مجازات خیانت در امانت می باشد. همچنین اگر فردی حق العمل کار خود را به حساب خرید کالایی، قیمت کالا را بیشتر از مبلغ واقعی اعلام کند و یا کالای فروخته شده را کمتر از مبلغ واقعی اعلام کند، خائن محسوب می شود. در موردی دیگر در صورتی که مدیر امور مالی یک تاجر ورشکسته اموال وی را حیف و میل کند خائن محسوب می شود.

خیانت در امانت در قانون تصدیق انحصار وراثت

هرگاه متصرفان مالی که به اشخاص مجهول الوراث می باشد طبق تبصره ماده 11 قانون تصدیق انحصار وراثت به دولت تسلیم نکنند، به مجازات خیانت در امانت محکوم می گردند.

مطابق این قانون اموال منقول و غیر منقول و وجه نقد متعلق به متوفی مجهول الوراث در نزد متصرفان آن اموال در حکم امانت است و چنانچه ظرف مدت 10 سال نسبت به اموال منتقول و 20 سال نسبت به اموال غیر منقول گذشته باشد و کسی به عنوان وارث ادعایی نکند، آن اموال متعلق به دولت می باشد. اما در صورتی که متصرفان مال را به دولت تسلیم نکنند خائن محسوب می شوند.

خیانت در امانت در قانون ثبت اسناد و املاک

این قانون در رابطه با کسانی است که در مورد املاک وقف و حبسی و یا ثلث باقی مانده، می بایست تقاضای ثبت بدهند. و همچنین کسانی که نسبت به ثبت این قبیل املاک باید اعتراض داده و حقوق وقت و حبس و ثلث باقی را حفظ کنند. مقرر می­دارد: “هر گاه نسبت به این قبیل املاک به عنوان مالکیت، تقاضای ثبت شده و متولی یا نماینده اوقافی که به موجب نظامنامه مکلف به دادن‌ عرض حال اعتراض و تعقیب دعوی و حفظ حقوق وقف یا حبس یا ثلث باقی است، در اثر تبانی به تکلیف خود عمل ننماید به مجازات خیانت در امانت‌ محکوم خواهد شد.

خیانت در امانت در قانون شرکت‌های تعاونی

چون اموال شرکت و یا اتحادیه تعاونی نزد مدیران عامل و یا سایر اعضای هیئت مدیرهف امانی محسوب می گردد. به موجب ماده 28 قانون شرکت های تعاونی هرگاه اعضای هیئت مدیره یا مدیران و یا یکی از اعضای شرکت مرتکب خیانت در امانت در مورد وجوه و یا اموال شرکت گردد به حداکثر مجازات مقرر محکوم می گردد.

خیانت در امانت در قانون چک

در صورتی خیانت در امانت چک محرز می شود که صادر کننده بتواند ثابت کند چکی را که به امین داده است به صورت امانت بوده است. در اینصورت اگر امین چک را وصول کنذ مرتکب جرم خیانت در امانت در قانون چک شده است.

در مورد چک های مدت دار توافقی بین طرفین صورت می گیرد که امین می بایست تا سررسید چک صبر کند و پس از آن می تواند نسبت به وصول چک اقدام کند.

اگر چکی برای تاریخ مثلا امروز صادر شود ولی طرفین توافق کنند که تا 10 روز بعد امین چک مورد نظر را به بانک ببرد، ولی خلاف این توافق عمل کند، خیانت در امانت چک محرز می باشد .

اگر فردی چکی به امین بدهد ولی آن را امضا نکند و شخص امین چک را امضا کرده و نقد کند، هم مرتکب خیانت در امانت چک و هم جاعل محسوب خواهد شد.

خیانت در امانت مابین زوجین

در روابط میان زوجین هریک از زوجین می تواند نسبت به اموال طرف دیگر امین باشدو در صورتی که شخص امین نسیت به عنصر به امانت گذارده شده تفریط کند، مجرم محسوب شده و به خیانت در امانت محکوم می شود.

موردی که بسیار مورد سوال است امر جهیزیه می باشد. جهیزیه در ایام ازدواج در اختیار زوجه می باشد بنابراین به هیچ وجه نمی توان شوهر را امانت دار جهیزیه دانست. در این مورد در صورت طلاق توافقی و یا طلاق به درخواست زوجه زن می تواند برای مطالبه جهیزیه خود دادخواستی را به دادگاه تقدیم کند. در صورتی که طلاق به درخواست زوج باشد نیز زن می تواند جهیزیه خود را مطالبه کند.

 

چگونه می توان جرم خیانت در امانت را اثبات کرد؟

همانطور که در بخش های بالا نیز بیان شد، در جرم خیانت در امانت دلایل و عناصر مادی، معنوی و قانونی نقش ویژه ای دارند. زیرا این جرم و اثبات آن بسیار تخصصی و دشوار است. در مرحله اول عنصر اصلی یعنی سپردن مال را می بایست اثبات کرد و همچنین باید ثابت شود کسی که مال را سپرده مالک قانونی آن مال بوده است. در محله بعد باید ثابت شود که امین مال را به عمد و از روی سوء نیت تصاحب و یا حیف و میل نموده است و این کار از روی اشتباه و یا سهل انگاری نبوده است.

پس از جمع آوری مدارک مربوطه و مستنداتی که می توانند صحت ادعا را شهادت دهند، سوگند و در نهایت علم قاضی،باید از طریق دفاتر خدمات قضایی شکایت خود را ثبت نموده تا دادسرای محل وقوع جرم با بررسی دلایل و عناصر سه گانه ی جرم و با تحقیقات در خصوص سوءنیت خاص و عام و قصد متهم از ارتکاب جرم و تحقیقات محلی و کارشناسی،قرار نهایی مجرمیت صادر نموده و پرونده به دادگاه کیفری جهت بررسی دلایل و قرار صادره ،ارسال می گردد تا در نهایت حکم شایسته صادر شده که البته قابل اعتراض می باشد.

 

تفاوت کلاهبرداری با جرم خیانت در امانت

در رابطه با تفاوت این دو مورد می توان گفت در امر خیانت در امانت، فرد بدون صحنه سازی و با شناخت کامل از امین، مال خود را به وی می سپارد. اما در امر کلاهبرداری، فرد کلاهبردار با استفاده از وسایل و یا مانور متقلبانه و با صحنه سازی مال را از مالک میگیرد.

در امر کلاهبرداری، کلاهبردار به محض دریافت مال مجرم محسوب می شود ولی در امر خیانت در امانت فرد پس از کسب مال در صورتی که اعمال غیر روی مال انجام دهد یک مجرم محسوب می گردد.

در کلاهبرداری شروع به جرم نیز مجازات دارد و مجرم شناخته می شود اما در خیانت در امانت چون مقید به نتیجه است پس شروع به جرم بدون اخذ نتیجه و قوع عناصر مادی جرم،شروع به جرم محقق نگشته و مجازاتی ندارد.

 

مجازات جرم خیانت در امانت

مجازات فردی که به جرم خیانت در امانت مرتکب شده است، بر اساس ماده 674 بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، به حبس از 6 ماه تا سه سال می باشد. همچنین قانونگذار برای فردی که اقدام به سوء استفاده از سفید مهر یا سفید امضا کرده باشد، یک تا سه ال حبس تعیین کرده است.

آیا خیانت در امانت قابل گذشت است؟

این جرم از جمله جرایم مضر به حق مردم و مصلحت عمومی است و رضایت مدعی خصوصی و استرداد شکایت فقط موضوع حق الناس را در این جرم منتفی میکند و حق جامعه به قوت خود باقیست. فردی که شکایت کرده است اختیار تام در مورد بخشش و یا مطالبه حق خود دارد. در این میان امین می بایست نظر شاکی را جلب کند تا بتواند گذشت وی را از آن خود بکند.

 

برای طرح دعوی خیانت در امانت از کجا باید اقدام نمود؟

طی ماه های اخیر دفاتر خدمات قضائی پذیرای طرح شکایت هستند و دیگر لازم نیست برای طرح شکایت به دادسرا رجوع کرد. خود دفتر شکایت را ثبت و آنرا به دادسرا منتقل میکند. در این امر می توانید از طریق وکیل اقدام کنید تا با خیالی آسوده تر مراتب قانونی طی گردد. موسسه حقوقی طلایه داران در این می تواند شما را یاری کند.

ثبت نظر

کاربر محترم از طریق فرم زیر نظرات خود را برای ما ارسال کنید.

کد امنیتی

نظرات ارسالی کاربران